Als je het woord “droneteam” hoort, denk je waarschijnlijk aan politie, veiligheidsregio’s en officiële hulpdiensten. Wat je minder snel voor je ziet, is een groep vrijwilligers die vanuit hun eigen auto’s, met hun eigen spullen en op eigen kosten klaarstaan om te vliegen op zoek naar een vermist dier of persoon
Toch is dat precies wat het SOS Drone Team doet.
Ik sprak met Richard Vivo, Rini Schel en Lysander Lotter Homan – drie van de drijvende krachten achter deze stichting. Wat ik hoorde, verraste me. Professioneel, rustig en doordacht.
Hoe begin je een droneteam voor vermissingen?
Het antwoord is minder groots dan je misschien verwacht. Het begon met een vermist hondje op Facebook.
Rini Schel, mede-oprichter van de stichting, vertelt hoe het ooit zo klein startte: hij zag een bericht voorbijkomen over een vermist dier, dacht aan zijn drone en vroeg zich af of hij iets kon betekenen. Dat simpele idee groeide. Eerst naar meer vermiste dieren, daarna naar persoonsvermissingen en uiteindelijk naar een stichting met ANBI-status, vijftig à zestig leden, een kernteam van circa tien mensen en een werkwijze die naadloos aansluit op die van politie en professionele zoekteams.
“Je ziet op een gegeven moment berichten voorbijkomen, hondje vermist. Dan denk je, misschien kunnen wij wat betekenen met de drone.” — Rini Schel, mede-oprichter SOS Drone Team
De stichting werd opgericht in 2022 door Rini samen met Timothy Schroeter. Wat hen verbindt — en wat je terughoort bij iedereen in het team — is niet de drone zelf. Het is de behoefte om iets terug te doen.
Richard Vivo heeft een defensieverleden bij de EOD en zit ook bij Hartveilig. Lysander Lotter Homan vloog al professioneel met drones en is gecertificeerd als early command via NASAR. Mensen met een achtergrond in uniform, die in hun vrije tijd het verschil willen maken. Dat klinkt groots, maar ze zijn de eersten om dat te relativeren.
“Dat klinkt allemaal heel stoer, dat is het allemaal niet. Maar het is wel kijken of je iets terug kan doen naar de maatschappij.” — Richard Vivo, bestuurslid SOS Drone Team
Niet zomaar de lucht in
Een van de dingen die me het meest opviel: het SOS Drone Team gaat nooit zelf op pad. Ze worden altijd gevraagd. Door grondzoekteams, door hondengeleiders, door het CPV, soms rechtstreeks door familie. Maar de eerste stap komt nooit van henzelf.
Zodra er een vraag binnenkomt, draaien er meteen processen. Het bestuur checkt de haalbaarheid. Een Intel-kerngroep start met het verzamelen van informatie: waar was de persoon voor het laatst gezien, wat is de looprichting, wat voor gebied ligt er? Tegelijkertijd wordt het luchtruim gecontroleerd. Is er een no-fly zone? Een militaire oefening? Een CTR rond een luchthaven?
“We checken alles tot op de ochtend van de inzet. Het kan zomaar zijn dat de politie iets plant, of dat er een militaire inzet is. Die gaan uiteraard voor op een burgerinitiatief.” — Richard Vivo
Het team heeft zelfs een keer een inzet moeten afblazen omdat er een grote no-fly zone werd ingesteld — op het moment dat de Oekraïense president Zelensky landde in Den Haag. Vervelend voor de familie die had gevraagd om hulp. Maar de regels gelden ook voor hen.
De structuur achter de inzet
Wat het SOS Drone Team onderscheidt van veel andere burgerinitiatieven is de structuur waarmee ze werken. Ze gebruiken de incident command structure — hetzelfde systeem dat professionele hulpdiensten hanteren bij grootschalige incidenten.
Dat betekent één incidentcommander die de eindverantwoordelijkheid draagt en een go/no-go kan geven. Een safety officer die herkenbaar is aan zijn rug — letterlijk, want dat staat erop. Vertrouwenspersonen die het eerste contact met de familie onderhouden, zodat die niet steeds hun verhaal aan een nieuwe persoon hoeven te doen. Een operationeel supportteam dat zorgt voor locatie, stroom, tent en faciliteiten. En piloten die altijd in koppels werken, nooit alleen.
“We willen niet in een discussie verzeild raken tijdens zo’n missie. En daar heb je dus eigenlijk het incident command structure voor.” — Lysander Lotter Homan
Alle informatie wordt centraal bijgehouden in een gedeeld digitaal systeem. Communicatie verloopt via een digitale portofoon. Voordat een drone opstijgt, meldt de piloot zich bij de commandopost: locatie, hoogte, richting. Pas dan gaat de drone de lucht in.
Robin van Bruggen, een bekende naam in de zoekwereld, trainde met het team mee en reageerde vervolgens zo:
“Dit is het eerste team waarbij ik gewoon met een smile kan kijken hoe het allemaal goed geregeld is.”
Wat een drone toevoegt — en wat niet
Drones zijn geen wondermiddel. Maar in de juiste omstandigheden voegen ze iets toe wat geen enkel grondteam kan bieden: snel overzicht over grote gebieden, thermische beelden bij urgente vermissingen, en toegang tot plekken waar een mens of hond niet kan komen.
Bij een oefening met zoekteam RHWW in Duitsland werd dit concreet zichtbaar. De honden pakten het spoor op, maar het laatste stukje ontbrak. De drone met thermische camera vloog over hetzelfde gebied en detecteerde de warmteafgifte van de voeten van de persoon die zich verstopt had. Vervolgens werd het grondteam via communicatiemiddelen naar de exacte locatie gestuurd en maakten zij het af.
“Het gaat er niet om dat je als eerste met je drone het slachtoffer vindt. Het gaat juist om die combinatie die je wil maken van lucht, hond en de mensen op de grond.” — Richard Vivo
Tegelijkertijd zijn er duidelijke grenzen. Bij bewolkt weer of felle zon kan schittering op het water het zicht wegnemen. In bosgebieden met dunne takken kunnen de sensoren van de drone het loodje leggen. En zodra er een no-fly zone is, staat alles stil — hoe urgent de situatie ook is.
Het Noorse protocol voor zoekacties met drones — een methode die wereldwijd geldt als een van de meest effectieve — is een van de werkwijzen die het team bestudeert en toepast. Gebieden worden opgedeeld in secties, verschillende teams vliegen op verschillende hoogtes, en hetzelfde gebied wordt meerdere keren afgezocht vanuit verschillende richtingen en hoeken. Licht en schaduw werken namelijk anders afhankelijk van het tijdstip en de vliegroute.
VOG, vrijwilligheid en sponsoren
Elk lid dat deelneemt aan zoekacties naar vermiste personen moet beschikken over een geldige Verklaring Omtrent Gedrag. Geen VOG, geen inzet. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar in de wereld van burgerinitiatieven is het dat niet altijd.
De stichting vraagt geen geld aan families. Nooit. Alles wordt gedraaid op eigen middelen en sponsoren. De kernteamleden zijn zelf de grootste financiers van hun eigen organisatie. Sponsoren helpen met kosten als webhosting, communicatiemiddelen, veiligheidsmateriaal en kleding.
Wat ze willen
Het SOS Drone Team wil één ding dat ze nu nog niet hebben: een vaste plek op de menukaart van de officiële hulpdiensten. Niet om taken over te nemen, maar om beschikbaar te zijn op het moment dat de politie of brandweer geen dronecapaciteit heeft.
Het is een herkenbaar principe voor iedereen die in de hulpverlening werkt. Een brandweerteam met drones dat halverwege een zoekactie moet vertrekken voor een andere inzet. Een politiedroneteam dat niet beschikbaar is. Op dat moment sta je als coördinator met lege handen — terwijl er een team klaarstaat dat dezelfde taal spreekt, dezelfde structuur hanteert en binnen korte tijd kan opschalen.
“Hoe mooi zou het zijn als je op de menukaart komt te staan voor extra dronecapaciteit? Het SOS Drone Team werkt op de goede manier, met de goede structuur, met VOG’s en goede piloten.” — Lysander Lotter Homan
In landen als de Verenigde Staten en Canada werken overheidsdiensten al op grote schaal samen met burgerinitiatieven bij vermissingen — juist omdat die snel kunnen opschalen zonder in te leveren op kwaliteit. Nederland loopt daar nog op achter.
Wat ik meeneem
Ik werk zelf bij de ambulance en de vrijwillige brandweer. Ik weet hoe het voelt om ergens te staan en te willen helpen, maar te moeten wachten op het sein dat je mag. Ik weet ook hoe frustrerend het is als de capaciteit er niet is op het moment dat je die nodig hebt.
Wat het SOS Drone Team doet, is niet glamoureus. Er zijn geen grote succesfeesten na een inzet. Soms wordt iemand gevonden, soms niet. Maar ze staan er. Gestructureerd, professioneel en op eigen kosten. Dat verdient meer bekendheid dan het nu krijgt, ga naar: https://www.sosdroneteam.nl voor meer informatie en eventueel een donatie.
