Wanneer je meer nodig hebt dan je bij je hebt — en hoe je dat systematisch aanvraagt
Je staat aan het incident. De situatie is groter dan gedacht, de taken stapelen zich op en ergens in je hoofd weet je: dit red ik niet alleen. Maar wat vraag je dan precies? En hoe zorg je dat je niets vergeet in de hectiek van het moment?
Daarvoor bestaat een eenvoudig hulpmiddel dat in de bevelvoerdersopleiding terugkomt: de Drie H’s. Handen, Hulpmiddelen en Hersenen. Drie categorieën die je helpen om snel en gestructureerd in te schatten wat je nog nodig hebt bij een incident. Het sluit direct aan op de B van Besluiten binnen het FABCM-model — het besluitvormingsraamwerk dat binnen de brandweer breed gebruikt wordt voor commandovoering onder tijdsdruk.
Handen — Extra capaciteit in mensen
De eerste H gaat over mankracht. Niet als vage gedachte van “ik wil meer mensen”, maar concreet: welke eenheden of diensten zijn er nodig om dit incident goed te kunnen bestrijden?
Denk daarbij aan een extra tankautospuit, een hoogwerker, ambulancecapaciteit bij meerdere slachtoffers of politie voor afzetting en verkeersbeheersing. Elk van die middelen brengt mensen mee, en mensen zijn de schaarse resource bij elk incident dat escaleert.
Je vraagt extra Handen wanneer de klus groter is dan één TS aankan, wanneer meerdere taken tegelijk moeten gebeuren — redden, blussen, verkennen én afzetten tegelijkertijd — of wanneer de draaglast groter is dan jouw draagkracht. Dat laatste klinkt misschien zacht, maar het is juist een van de moeilijkste beoordelingen: het moment herkennen waarop de complexiteit jou en je ploeg overstijgt, nog voordat het fout gaat.
Hulpmiddelen — Materiële ondersteuning
De tweede H gaat over spullen. Niet elk voertuig heeft alles aan boord, en niet elk incident is te bestrijden met wat er standaard op een TS zit. Soms heb je een redvoertuig nodig, zwaar hydraulisch gereedschap, extra waterwinning of watertransport, STH-materieel, meetapparatuur bij gevaarlijke stoffen, een kraan of berger voor technische hulpverlening, of simpelweg meer schuim en afdeklaag dan je bij je hebt.
Je vraagt Hulpmiddelen aan wanneer je met je huidige middelen het incident niet veilig of effectief kunt bestrijden. Dat klinkt voor de hand liggend, maar in de praktijk wacht je als bevelvoerder soms net iets te lang — omdat je eerst wil kijken of het “toch nog lukt” met wat je hebt. De Drie H’s helpen je om die afweging eerder en bewuster te maken.
Hersenen — Specialistische kennis
De derde H is de minst tastbare, maar vaak de meest kritische. Hersenen staat voor kennis die jij niet hebt, of die jouw ploeg simpelweg niet kan leveren.
Dat kan een OvD zijn, maar ook een Adviseur Gevaarlijke Stoffen (AGS), een brug- of bouwkundig ingenieur via RWS, het waterschap bij vragen over waterkwaliteit of afstroming, een bedrijfsdeskundige of BHV’er bij grote objecten, ProRail of een technisch specialist bij spoorincidenten, of forensisch onderzoek via Politie-FO en VOA.
Je vraagt Hersenen wanneer de situatie te complex is om zelf te overzien, wanneer jouw kennis ontoereikend is voor de risico’s die je ziet, of wanneer je onzeker bent over constructieve veiligheid, stofeigenschappen of mogelijke scenario’s. Die onzekerheid voelen en er iets mee doen is niet zwak — het is vakmanschap.
Waarom deze structuur werkt
Het brein staat onder druk bij een incident. Onderzoek naar besluitvorming onder tijdsdruk — de basis waarop ook FABCM is ontwikkeld — laat zien dat mensen in acute situaties snel terugvallen op herkenning en ervaring. Dat is nuttig, maar het risico is dat je dingen over het hoofd ziet die buiten je gewone patroon vallen. Een eenvoudig raamwerk zoals de Drie H’s werkt als een mentale checklist die je in staat stelt om ook onder druk gestructureerd te blijven nadenken over wat je nodig hebt.
Drie letters. Drie vragen. En één besluit dat op het juiste moment nemen het verschil maakt.
Snel toepassen
Gebruik de Drie H’s concreet bij je eerste verkenning of bij een escalerend incident:
Handen — Heb ik genoeg mensen voor alle taken die nu of straks moeten gebeuren?
Hulpmiddelen — Heb ik het juiste materieel om dit veilig en effectief te bestrijden?
Hersenen — Heb ik de kennis in huis die dit incident vraagt, of moet ik iemand anders erbij halen?
Als één van die drie vragen met “nee” of “twijfel” beantwoord wordt, is dat het moment om op te schalen.