Wat gebeurt er als je als Nederlandse ambulanceprofessional de grens oversteekt en gaat werken in Duitsland? In de podcast sprak ik met Thijs Gloger, ambulanceverpleegkundige in Zeeland, die anderhalf jaar in de Duitse ambulancezorg werkte. Zijn ervaringen laten zien hoe groot de verschillen zijn – en waarom het belangrijk is om te blijven reflecteren op je eigen werk in het algemeen. Luister hier de podcast.
Van Groningen naar Duitsland
Na zijn HBO-V in Groningen met specialisatie Critical Care wilde Thijs dolgraag de spoedzorg in. Maar in Nederland lag de lat hoog: zonder praktijkervaring kom je niet zomaar binnen op de SEH of ambulance. Een vriend tipte hem om in Duitsland te solliciteren. Met een verkorte opleiding tot Rettungssanitäter op zak kon hij er aan de slag.
“Ik dacht: tof, werkervaring opdoen, misschien later door naar de heli. Maar al snel merkte ik dat het Duitse systeem totaal anders in elkaar zit. Niet per se slechter, maar wel chaotischer en soms frustrerend.”
Ambulancezorg in Duitsland: een lappendeken
Waar we in Nederland eenheid hebben met Ambulancezorg Nederland, het LPA en uniforme voertuigen, is Duitsland een lappendeken.
- In grote steden runt de brandweer vaak de ambulancezorg.
- Elders zijn organisaties als het Rode Kruis, Johanniter of Malteser verantwoordelijk.
- En in sommige regio’s nemen private partijen de dienst waar.
Elke regio heeft zijn eigen protocollen. “In de ene gemeente mocht ik sterke pijnstillers geven zoals fentanyl, tien kilometer verderop mocht dat ineens niet. Voor de patiënt is dat natuurlijk onbegrijpelijk. Je weet nooit wat je kan verwachten.”
Opleiding: van Rettungssanitäter tot Notfallsanitäter
De opleidingen in Duitsland zijn heel verschillend:
- Rettungssanitäter: 30 dagen theorie en drie maanden stage.
- Rettungsassistent: één jaar theorie en één jaar praktijk (vroegere standaard).
- Notfallsanitäter: sinds 2014 de nieuwe norm, drie jaar beroepsopleiding.
Thijs: “Dat klinkt goed, maar omdat Duitsland een federale staat is, kookt elke deelstaat zijn eigen soep. De eindtermen verschillen. Waar je in Nederland weet wat je van een collega mag verwachten, is dat in Duitsland veel onduidelijker.”
De Notarzt: is geen MMT arts
Een groot verschil zit in de rol van de Notarzt. In Duitsland komt er vaak een arts mee bij spoedritten. Maar die arts hoeft geen specialist in spoedzorg te zijn.
“Soms was het een psychiater of dermatoloog die één of twee keer per jaar een spoeddienst draaide. De instap is bizar laag: 80 uur cursus en je mag mee als Notarzt. Ik heb meegemaakt dat bij een reanimatie een arts minutenlang een pols stond te voelen in plaats van compressies te doen. Dan gaat je morele kompas piepen: dit kan toch niet?”
Hij benadrukt dat er ook top-artsen zijn – anesthesisten, internisten, huisartsen – maar de ondergrens ligt gevaarlijk laag.
Samenwerking: Nederland loopt voor
Een ander opvallend verschil is de samenwerking met andere hulpdiensten. In Nederland is het normaal dat brandweer en politie laagdrempelig meewerken bij een reanimatie of tilassistentie. Burgerhulpverleners met een AED zijn ook standaard onderdeel van het systeem.
“In Duitsland had de politie niet eens een AED bij zich. De brandweer hielp liever niet bij tillen en stuurde soms zelfs een rekening als ze met de hoogwerker kwamen. In Nederland is de samenwerking veel vanzelfsprekender, dat vind ik echt een kracht.”
Cultuur: leren vs. afvinken
Het grootste verschil zit misschien wel in de cultuur.
- In Duitsland: protocollen volgen en “het werk wegbeuken”. Kritische vragen stellen wordt niet altijd gewaardeerd, “einladen und apkippen” wordt er wel gezegd.
- In Nederland: ritboncontroles, assessments, calamiteitenonderzoek en tuchtrecht. Soms veel papier, maar wel gericht op leren.
Thijs: “In Duitsland val je sneller onder het strafrecht. Een verkeerde medicatie kan gezien worden als doodslag. In Nederland draait het tuchtrecht meer om leren van fouten. Dat voelt eerlijker en veiliger.”
Het moreel kompas
Voor Thijs was dit uiteindelijk de reden om te stoppen in Duitsland.
“Ik heb letterlijk midden in een dienst ontslag genomen. Ik kon niet langer aanzien dat patiënten slechter werden door slechte beslissingen. Een collega zei: ‘Je went er wel aan.’ Maar ik dacht: nee, hier mag je nooit aan wennen.”
Wat hem vooral dwarszat: professionals die het allemaal niet meer interesseerde. “Iedereen maakt fouten, ik ook. Maar als je niet meer geeft om de kwaliteit van je werk, dan heb je in dit vak niks te zoeken.”
Wat kunnen we leren in Nederland?
Nederland heeft veel goed geregeld. Uniformiteit, samenwerking en een stevig kwaliteitskader maken ons systeem sterk. Toch ziet Thijs ruimte voor verbetering, niet perse ten opzichte van Duitsland, maar in algemene zin.
- Meer simulatie en nabesprekingen. Niet alleen bij calamiteiten, maar standaard.
- Peer learning. Denk aan anonieme casusbesprekingen of landelijke ritbonplatforms.
- Microlearning. Korte, laagdrempelige manieren om kennis te delen en scherp te blijven.
“Kwaliteit is geen papieren vinkje. Het gaat erom dat de patiënt de beste zorg krijgt. Dat lukt alleen als we onszelf én elkaar blijven bevragen.”
Conclusie
Het verhaal van Thijs Gloger laat zien dat ambulancezorg in Duitsland en Nederland hemelsbreed van elkaar verschillen. Het leerde hem waar zijn grenzen liggen, hoe belangrijk samenwerking is en waarom reflectie onmisbaar blijft.
In Nederland mogen we trots zijn op ons systeem, maar we mogen onszelf ook blijven uitdagen. Want of je nu werkt bij ambulance, brandweer of politie: uiteindelijk draait het altijd om hetzelfde doel – de beste zorg en veiligheid voor de mensen die je helpt.
